Ekstropia

Skąd się wzięło

Pojęcie pojawiło się wraz z czasopismem Extropy, które od 1988 roku wydawali Max More i Tom W. Bell (publikujący jako Tom Morrow). W numerze szóstym, latem 1990 roku, ukazał się esej More’a Transhumanism: Toward a Futurist Philosophy - pierwszy tekst definiujący transhumanizm jako stanowisko światopoglądowe. W 1992 roku More i Bell założyli Extropy Institute.

Nazwa jest świadomą grą przeciwko entropii. Skoro entropia opisuje narastanie nieuporządkowania, to ekstropia miała nazywać to, co układy żywe i myślące robią lokalnie w drugą stronę: gromadzą porządek, informację i zdolność do działania.

Uwaga terminologiczna, którą trzeba postawić od razu: ekstropia nie jest wielkością fizyczną. Nie występuje w termodynamice, nie ma jednostki i nie da się jej zmierzyć. Jest metaforą organizującą pewien światopogląd - i sam More traktował ją jako metaforę, a nie odkrycie. Teksty przedstawiające ekstropię jako pojęcie z fizyki są po prostu błędne.

Co dokładnie obejmuje

Ekstropianizm był pierwszą uporządkowaną odmianą transhumanizmu i przez całe lata 90. nadawał ton całemu środowisku. More sformułował go w postaci zestawu zasad, wielokrotnie potem przeredagowywanych. Ich trzon:

• Nieustanny postęp - dążenie do poprawy w każdym wymiarze, bez punktu, w którym uznaje się rzecz za skończoną.
• Samoprzekształcanie - praca nad własnym rozumem, ciałem i charakterem środkami, jakie są dostępne.
• Praktyczny optymizm - postawa oparta na działaniu, wyraźnie odróżniana od nadziei i od wiary.
• Inteligentna technologia - technika jako narzędzie przekraczania ograniczeń, oceniana po skutkach.
• Otwarte społeczeństwo - swobodny przepływ informacji, sprzeciw wobec scentralizowanej kontroli, silny akcent libertariański.
• Samostanowienie - decyzja o modyfikacji własnego ciała należy do jednostki.

Ostatnie dwie zasady są powodem, dla którego ekstropianizmu nie da się utożsamić z transhumanizmem w ogóle. Wczesne środowisko było wyraźnie libertariańskie, a kolejne pokolenie - skupione wokół World Transhumanist Association od 1998 roku - świadomie odeszło od tego przechyłu, żeby ruch nie był czytany jako projekt polityczny jednej strony.

Stan na dziś

Extropy Institute zakończył działalność w 2006 roku, uznając - w oświadczeniu założycieli - że jego zadanie zostało wykonane, bo idee weszły do szerszego obiegu. Samo słowo „ekstropia” wyszło z użycia i dziś funkcjonuje głównie jako termin historyczny.

Znaczenie tego epizodu jest inne niż terminologiczne. To w kręgu Extropy powstał język, którym środowisko posługuje się do dziś, i to tam po raz pierwszy zebrano rozproszone wątki - przedłużanie życia, sztuczną inteligencję, nanotechnologię, krionikę - w jedno stanowisko, zamiast traktować je jako osobne ciekawostki.