Sen: jedyna optymalizacja, przy której dane są jasne

Transhumanizm zaczyna zwykle od pytania, jak dodać. Nootropiki, stymulacja, wszczepy, interfejsy.

Tymczasem najlepiej udokumentowany wpływ na sprawność poznawczą człowieka ma coś, co wszyscy sobie odbierają: sen. To jest niewygodne, mało efektowne i wynika z danych mocniejszych niż wszystko, co opisujemy przy wzmacnianiu poznawczym.

Co się dzieje w mózgu we śnie

Nie „odpoczynek” - mózg zużywa we śnie niewiele mniej energii niż na jawie. Dzieją się natomiast rzeczy, których na jawie nie ma:

Utrwalanie pamięci. Wzorce aktywności z dnia są odtwarzane i przenoszone między strukturami. To jest mechanizm dobrze opisany u zwierząt i pośrednio u ludzi.

Usuwanie produktów przemiany materii. Badanie z 2013 roku na myszach wykazało, że we śnie przestrzenie między komórkami mózgu poszerzają się, a przepływ płynu przez tkankę rośnie kilkukrotnie. Wzrasta wtedy usuwanie substancji gromadzących się w ciągu dnia, w tym białek wiązanych z chorobą Alzheimera.

Zastrzeżenie, bez którego ten wynik bywa nadużywany: dotyczy myszy. U ludzi mechanizm ma potwierdzenie pośrednie, a jego znaczenie dla chorób neurodegeneracyjnych jest przedmiotem sporu.

Co pokazują badania nad skracaniem snu

Tu dane są mocne i wyjątkowo spójne.

Uczestnicy ograniczający sen do sześciu godzin przez dwa tygodnie wypadają w testach uwagi tak, jak osoby po całkowicie nieprzespanej dobie. Deficyt narasta liniowo: każdy dzień dokłada trochę.

Najciekawsza część jest jednak inna. Subiektywna ocena senności przestaje rosnąć po kilku dniach. Człowiek czuje się umiarkowanie zmęczony i tak już zostaje, podczas gdy jego wyniki spadają dalej.

To znaczy, że nie da się tego wykryć z wewnątrz. Osoba śpiąca sześć godzin dziennie od miesięcy uważa, że jej to wystarcza - i jest szczera, tylko nie ma jak zauważyć różnicy.

Ludzie, którym wystarcza sześć godzin

Istnieją naprawdę. W 2009 roku opisano rodzinę z mutacją genu regulującego długość snu: jej członkowie śpią około sześciu godzin, budzą się wypoczęci i nie wykazują deficytów. Tę samą mutację wprowadzono myszom - spały krócej i również bez pogorszenia wyników.

Trzy rzeczy, które z tego wynikają i które warto powiedzieć razem:

• Krótki sen bez kosztów jest biologicznie możliwy. To nie jest wymysł.
• Dotyczy bardzo nielicznych osób z rzadką mutacją.
• Nie da się tej cechy nabyć. Człowiek, który postanawia spać sześć godzin, nie staje się przez to nosicielem mutacji - staje się osobą niedosypiającą, która przestała to zauważać.

Czy da się sen usprawnić

Prób jest sporo i wszystkie są dziś na tym samym etapie:

Wspomaganie fal wolnych. Bodźce dźwiękowe podawane w rytm fal mózgowych podczas snu głębokiego. W badaniach laboratoryjnych poprawiają utrwalanie pamięci. Urządzenia konsumenckie oparte na tym pomyśle nie mają potwierdzonej skuteczności.

Stymulacja elektryczna w czasie snu. Wyniki niespójne, a wytyczne bezpieczeństwa dla stosowania domowego nie istnieją.

Farmakologia. Leki nasenne skracają czas zasypiania i zmieniają strukturę snu, zwykle kosztem faz najbardziej istotnych dla pamięci. Substancje pobudzające pozwalają działać mimo niedoboru - i to jest, jak pokazują przeglądy nad modafinilem, wyrównywanie deficytu, a nie wzmocnienie.

Dlaczego to jest tekst dla tego portalu

Bo jest to test uczciwości całej dziedziny wzmacniania człowieka.

Jeśli celem jest lepsze działanie umysłu, to interwencja o najlepszych dowodach powinna być pierwsza na liście. Tymczasem sen jest w tej rozmowie traktowany jako przeszkoda: coś, co zabiera osiem godzin na dobę i co dobrze byłoby skrócić.

Uczciwy wniosek z danych brzmi odwrotnie. Zanim ktokolwiek sięgnie po tabletkę albo urządzenie, ma do odzyskania efekt większy niż wszystko, co te metody oferują - i to za darmo, bez recepty i bez ryzyka.

To nie jest morał. To jest jedyne miejsce w tym portalu, gdzie dane pozwalają napisać zdanie tak proste.