Młoda krew: co naprawdę pokazały te badania

Naczynia z ryciny są połączone tak, żeby zawartość jednego przechodziła do drugiego. Cała ta historia opiera się na eksperymencie o tej samej konstrukcji, tylko wykonanym na zwierzętach.

Co dokładnie zrobiono

Parabioza jest metodą starą i brutalną: dwa zwierzęta zszywa się bokami tak, że z czasem powstaje między nimi wspólne krążenie. Wersja heterochroniczna oznacza połączenie osobnika starego z młodym.

Praca opublikowana w 2005 roku wyszła od obserwacji, że tkanki starzejących się zwierząt gorzej się regenerują - mięśnie i wątroba - i że przyczyną jest spadek aktywności komórek macierzystych, nie ich brak.

Po połączeniu krwiobiegów u starych myszy:

• wróciła aktywność szlaku sygnałowego Notch, potrzebnego do uruchomienia komórek macierzystych mięśnia;
• poprawiła się zdolność regeneracji mięśnia i wątroby;
• efekt dotyczył komórek własnych starego zwierzęcia, nie napływowych.

Wniosek jest ostrożniejszy, niż się go zwykle cytuje: komórki macierzyste starego organizmu nie są zużyte - są źle stymulowane. Zmienia się środowisko, w którym pracują, a nie one same.

Skąd wzięło się nieporozumienie

Od tego wyniku do zdania „młoda krew odmładza” jest bardzo krótka droga i jest to droga błędna. Trzy różnice:

Parabioza to nie przetoczenie. Zwierzęta mają wspólne krążenie przez tygodnie: wymieniają nie tylko osocze, ale i komórki, hormony, produkty przemiany materii. Dzielą też wątrobę i nerki młodego osobnika, które oczyszczają krew obu.

Kierunek działania jest niejasny. Późniejsze prace sugerują, że co najmniej część efektu bierze się z rozcieńczenia czynników starego organizmu, a nie z dodania czegoś młodego. To jest zupełnie inna recepta.

Miarą było gojenie, nie długość życia. Badanie mierzyło regenerację tkanek po uszkodzeniu, a nie to, ile zwierzęta żyły.

Co się z tego zrobiło

Powstała usługa: przetoczenia osocza pobranego od młodych dawców, sprzedawane jako sposób na starzenie się, utratę pamięci i choroby neurodegeneracyjne.

Amerykański regulator wydał w tej sprawie komunikat, którego treść warto streścić dokładnie:

• takie zastosowanie nie zostało zatwierdzone i nie ma dowodów jego skuteczności;
• nie ma udowodnionej korzyści klinicznej przy zapobieganiu starzeniu, utracie pamięci ani przy leczeniu otępienia, choroby Parkinsona, stwardnienia rozsianego, choroby Alzheimera, chorób serca ani zespołu stresu pourazowego;
• podawane objętości bywają duże, co wiąże się z realnym ryzykiem - zakaźnym, alergicznym, oddechowym i sercowo-naczyniowym.

To jest przypadek wzorcowy dla całej tej dziedziny: wynik na myszach, przeskok o kilka rzędów wielkości w interpretacji, gotowa usługa za kilka tysięcy dolarów.

Co z tego zostaje naukowo

Zostaje obserwacja, która jest ważna i nie ma nic wspólnego z kupowaniem krwi.

Jeśli komórki macierzyste starego organizmu dają się uruchomić z powrotem, to znaczy, że część zmian starzeniowych jest odwracalna sygnałem, a nie tylko uszkodzeniem strukturalnym. To samo założenie stoi za pracami nad reprogramowaniem komórkowym - i tam też pierwsze wyniki pochodzą od myszy.

Zostaje też pytanie badawcze, które dziś napędza tę dziedzinę: czy chodzi o dodanie, czy o usunięcie. Jeśli działa rozcieńczenie czynników starego organizmu, to potrzebna terapia wygląda zupełnie inaczej - i, co ważne, nie wymaga niczyjej krwi.

Co z tego wynika

Praktycznie: nie ma dziś powodu, żeby ktokolwiek przetaczał sobie osocze w celu odmłodzenia. Jest natomiast powód, żeby śledzić badania nad tym, co w starym organizmie blokuje regenerację.

Metodycznie: to jest najlepszy w tym portalu przykład na to, jak wynik u zwierząt zmienia się po drodze w produkt. Parabioza nie jest przetoczeniem, regeneracja mięśnia nie jest długością życia, a mysz nie jest człowiekiem - i każde z tych przejść zostało po drodze przemilczane.