Ile Polska wydaje na badania

Pracownia z ryciny to miejsce, w którym coś się dzieje: ludzie, szkło, piec. Wszystko to kosztuje i ktoś za to płaci.

Ten tekst jest o tym, ile Polska płaci - i co z tej liczby wynika dla reszty tego portalu.

Liczby

Główny Urząd Statystyczny opublikował 23 października 2025 roku dane za rok 2024:

• Nakłady krajowe brutto na działalność badawczo-rozwojową: 51,5 mld zł. To o 3,1 procent mniej niż w roku poprzednim.
• Udział w PKB: 1,41 procent wobec 1,56 procent rok wcześniej.
• Na jednego mieszkańca: 1370 zł, czyli o 2,7 procent mniej.
• Liczba podmiotów prowadzących badania spadła o 3,7 procent.

Warto zobaczyć, co znaczy spadek udziału w PKB z 1,56 na 1,41. Nie chodzi o to, że wydano trochę mniej. Chodzi o to, że gospodarka rosła, a nakłady na badania malały - i to w wartościach bezwzględnych.

Dlaczego to jest w portalu o transhumanizmie

Bo to jest odpowiedź na pytanie, które wraca w tym portalu przy każdym temacie.

Przy badaniach nad wszczepami mózgowymi policzyliśmy, że w rejestrze klinicznym trwa 37 rekrutacji na świecie, a w Polsce zero. Przy terapiach genowych - że kosztują miliony za pacjenta. Przy badaniach nad starzeniem - że najważniejsze próby prowadzą ośrodki amerykańskie.

Za każdym razem można zapytać, dlaczego nas tam nie ma. Ta liczba jest częścią odpowiedzi: 1,41 procent PKB, i w dół.

To nie jest jedyna przyczyna. Struktura finansowania, stabilność reguł, ścieżki kariery i to, ile z tych pieniędzy idzie na badania podstawowe, a ile na wdrożenia - wszystko to ma znaczenie. Ale bez nakładów reszta jest bezprzedmiotowa.

Rachunek, który warto zestawić

Dwie liczby z tego samego urzędu, z sąsiadujących publikacji.

Nakłady na badania i rozwój: 1,41 procent PKB, w dół.

Prognoza demograficzna: 28,4 mln ludności w 2060 roku przy utrzymaniu dzietności z 2024 roku - o 2,5 mln mniej niż w scenariuszu oficjalnym. Piszemy o tym przy demografii.

Zestawienie jest niewygodne. Kraj, który będzie miał coraz starsze społeczeństwo i coraz mniej rąk do pracy, ma jedno wyjście z tego rachunku: wyższą wydajność. A wydajność bierze się z technologii, technologia z badań, a badania z nakładów.

Model ekonomiczny, o którym piszemy przy opiece nad starszymi, szacuje wartość skrócenia okresu niesprawności jako bardzo dużą. To jest jednak model - a nakłady są faktem.

Co z tego wynika

Dla czytelnika: przy każdym pytaniu „dlaczego tego nie robimy w Polsce” warto mieć tę liczbę pod ręką. Nie wyjaśnia wszystkiego i wyjaśnia sporo.

Dla debaty: rozmowa o transhumanizmie w Polsce dotyczy zwykle tego, czy chcemy, żeby te technologie powstawały. Realne pytanie brzmi inaczej: czy chcemy przy nich być, gdy powstaną gdzie indziej.

Dla tego portalu: to jest jedyny tekst, w którym piszemy o pieniądzach na naukę, i został napisany po to, żeby przy pozostałych dziewięćdziesięciu kilku dało się do niego odesłać.